Galego   GALEGO


Turismo, Cultura, Historia de Galicia: Ourense e Pontevedra

 



PUBLICACIÓN

José María Cao Luaces: o lucense considerado o pai da caricatura política arxentina

18 Xullo, 2016

 José María Cao Luaces (Cervo, (Lugo – España), 13 de decembro de 1862 – Lanús, Arxentina, 27 de xaneiro de 1918)

Ingresou á fábrica de cerámica de Sargadelos onde traballaba o seu pai, e pechada esta en 1877, ingresou na fábrica de louza “A Asturiana”, en Xixón, como axudante de pintor. Alí coñeceu ao famoso escultor José María López Rodríguez. quen lle ensino técnicas de escultura e debuxo. Posiblemente traballou con el nas estatuas de David e Simón, que están no retablo do altar maior de San Agustín. Dirixiu o obradoiro dun establecemento de porcelanas e cristalerías na Coruña. Mentres tanto exerceu tarefas diversas en comercio, aduanas e telégrafos e colaborou con ensaios literarios en varias publicacións.

En 1886, chegou a Buenos Aires. A avenida Paseo Colón, próxima ao porto, viuno gañar os seus primeiros diñeiros facendo caricaturas aos transeúntes. En 1888 asociouse a un taller de gravados, foi profesor dun colexio e colaborou en varias revistas

Etapa Arxentina

En 1886, chegou a Buenos Aires. A avenida Paseo Colón, próxima ao porto, viuno gañar os seus primeiros diñeiros facendo caricaturas aos transeúntes. En 1888 asociouse a un taller de gravados, foi profesor dun colexio e colaborou en varias revistas, entre elas, a máis importante, El Sudamericano, onde era encargado da sección de retratos. Unha das súas primeiras caricaturas ocasionoulle oito días en prisión. Nesa época Arxentina era unha caldeira, o presidente Roca enfrontaba un levantamento e o estado de sitio estaba vixente.

En 1887 foi contratado polo director da revísta Don Quijote, o español Eduardo Sojo, quen xa coñecía a Cao polos seus traballos en gráfica. Xuntos dedicáronse á tarefa de caricaturizar ao goberno, en todos os sentidos posibles, sufrindo persecucións e prisión. Utilizaban pseudónimos. O de Cao era Demócrito II e do de Sojo, Demócrito I. Nesa época ocorreu un dos actos máis violentos da Arxentina en democracia, contra un xornalista: o intento frustrado de asasinato de Cao no seu mesmo lugar de traballo. Por mor diso, Cao foi detido, producíndose un escándalo de magnitude. Ao parecer, unha caricatura do xeneral Alberto Capdevila desencadeou o feito. Nesa ocasión o xeneral Julio A. Roca, consciente do escándalo, interveu para tranquilizar o ánimos. Don Quijote foi pechado polo goberno. O periódico Don Quijote foi un órgano partidario opositor ao goberno nacional, unha publicación expoñente dun grupo político “o radicalismo” que, a partir de 1890, xorde como voz disidente que tentaba proporse como unha alternativa á hexemonía dos partidos conservadores, gobernantes.

 

 

Don Quijote castigou con acidez ao poder da súa época. Nese xornal traballou o ex comisario e escritor José Sixto Álvarez, tamén coñecido polo seu pseudónimo de «Fray Mocho», logo fundador de Caras y Caretas xunto a Cao. Desde esa publicación exponse ao humor como unha arma poderosa. Até tal punto chegara a súa influencia que o propio fundador do radicalismo, Leandro N. Alem, sostivo que a Revolución de 1890 fixérona as armas e as caricaturas.

O 7 de febreiro de 1892 fundou El Eco de Galicia, homónimo do que se editaba en Cuba anos antes. Desde alí loitou pola refundación do centro Galego de Buenos Aires, pechado un ano antes. Á fronte de El Eco de Galicia estivo pouco tempo, vendéndollo a outro lucense: Castro López. En 1894 fundou a revista El Cid Campeador, que se fusionou con La Bomba en 1895. Ilustrou almanaques da época, como El Criollo  en 1893.

Caras y Caretas, viña do Estado Oriental do Uruguai, onde o español Eustaquio Pellicer iniciáraa en 1890 como semanario festivo, literario, artístico e de actualidades. Unha vez chegada a Buenos Aires, Pellicer renuncia e tomaron o seu lugar como directores J.S. Álvarez (Fray Mocho) e o debuxante español Manuel Mayol . A produción de Cao áchase dispersa nas páxinas desta revista.

A súa creación máxima foron as «Caricaturas Contemporáneas», inauguradas en 1900, que se difunden por toda Europa e América. En 1902, foi o primeiro director artístico do suplemento literario da La Nación, onde apareceron caricaturas, ilustracións e paisaxes á pluma. Este ciclo completouse cos «Juguetes de Actualidad» (1912), tamén caricaturescos, publicados en Fray Mocho.

 

 

Foto Wikipedia

Caras y Caretas representou a madurez do humorismo político. «Chegou a caricareta, chegou a caricareta», gritaban os vendedores de prensa para ofertar esta revista. En 1899 acusaba duramente aos políticos corruptos e criticaba aos «tranways» «que matan máis xente que a febre amarela». Viñetas da vida cotiá, gráficas costumistas, notas que rexistraban o crecemento e os cambios do país arxentino, e  os “reclames”  ou publicidades dos primeiros anos do novo século eran parte do seu contido. Ademais das sátiras políticas. No ano 1900 foi premiado por un concurso de publicidad da marca «Domecq».

En 1903 morre Fray Mocho e é substituído por Carlos Correa Luna como director de Caras y Caretas, Cao reafírmase como debuxante e xornalista.

Realizou tamén unha serie de gobernantes que actuaron na Primeira Guerra Mundial (1914 a 1918), e debuxou tamén ao gaucho e escenas pampeanas. Ao producirse o Centenario da Independencia historió A caricatura na arxentina, en El Hogar (7 de xullo de 1916). Incursionó na pintura e realizou varios traballos importantes como o seu cadro La Logia Lautaro —Cao masón—.

Vivía en Lanús, nesa época partido municipal de Avellaneda, colaborando coa municipalidade local ao fundar unha sociedade cultural chamada ” Madre Fraternidad “. Faleceu na cidade bonaerense de Lanús o 27 de xaneiro de 1918.

Entre os anos 2007 e 2008, a Fundación Imago de Buenos Aires realiza nesta cidade e outras do interior de Arxentina, a exposición “la Argentina sin Careta”, onde se expoñen preto de 200 orixinais de Cao, que realizase para as revistas Caras e Caretas e Fray Mocho entre 1898 e 1908. Posteriormente o Museo del Dibujo y la Ilustración adquire esta importante colección que, conxuntamente coa colección de periódicos “Don Quijote” que xa atesouraba, serán expostos a partir de setembro de 2009 en Santiago de Compostela, Lugo e outras cidades de Galicia, patrocinados pola Xunta de Galicia e a Cidade Autónoma de Buenos Aires.

En 2009 participa co orixinal dunha tapa realizada para revístaa Fray Mocho  en 1917; na mostra “Bicentenario: 200 años de Humor Gráfico” que o Museo del Dibujo y la Ilustración realiza no Museo Eduardo Sívori da cidade de Buenos Aires, homenaxeando aos máis importantes creadores do humor gráfico en Arxentina a través da súa historia.

Video: José María Cao. Padre da Caricatura Argentina

Texto: Wikipedia


Comparte esta Publicación!!!








Síguenos en Facebook

Síguenos en Google+
Síguenos en Twiter
Síguenos en Linkedin
Síguenos en Youtube
Síguenos en Pinterest
Síguenos en Deviantart
Subscríbete a nuestro canal RSS




Diseñado por PorGaliciaBaixo






Deseñado por PorGaliciaBaixo