Galego   GALEGO


Turismo, Cultura, Historia de Galicia: Ourense e Pontevedra

 



PUBLICACIÓN

A Illa de Ons

Data: 27 de agosto 2016

Foto: Vista de Ons

O arquipélago de Onn ten unha serie de illas e illotes, sendo as principais polo seu tamaño a propia Ons e a Illa de Onceta que distan entre se unha distancia duns seiscentos metros con orientación sur.

Entre os illotes menores destacaremos: ao norte a Illa de Xuvenco e O Centolo, ao sur A Pedra do Fedorento e o peñón do Cairo –por  posuír forma de dente canino–, ao suroeste A Freitosa e a Freitosa de Terra –chamada deste xeito por ser a máis próxima a terra–, e de menor entidade illotes como O Cón dous Galos. 

Ons está situada na boca da Ría de Pontevedra e aínda que se atopa máis próxima a Sanxenxo –uns catro quilómetros aproximadamente–, administrativamente pertence ao Municipio de Bueu –que se atopa a oito quilómetros–. Isto ten a súa explicación e vén de antigo, xa que os colonos da illa eran primitivamente orixinarios de Bueu e da Comarca do Morrazo; de feito neste momento, aínda en Beluso –unha parroquia de Bueu– viven antigos habitantes das illas.

Actualmente en Ons viven case un centenar de persoas, un descenso importante de poboación se temos en conta que nos anos cincuenta do século XX alcanzaban o medio milleiro de habitantes distribuídos en nove aldeas: O Curro e O Caño que son o centro neurálxico da illa onde se atopan a maioría dos servizos, restaurantes, bares, e ata o mesmo porto; A Laverco e O Cucorno que son das máis poboadas, O Centolo e Melide, Pereiró, Canexol e a Chán dá Pólvora, nesta última atópase o cámping.

A causa do paulatino abandono por parte da poboación da illa temos que achacala ao illamento ao que estaban sometidos –sobre todo no inverno–, aos problemas para construír e, en xeral, á procura duns mellores condicións de vida. Así e todo, no verán atópase cun nivel bastante alto de ocupación, unha porque retornan moitos dos seus antigos colonos, e outra polos numerosos visitantes que por alí pasan a diario ou a pasar uns días de estancia.

A día de hoxe a illa pertence á Xunta de Galicia e os seus antigos colonos teñen dereito ao uso das súas terras durante case un centenar de anos máis; o motivo é quelogo dun longo periplo de antigos donos desde a época que pertenceu aos Reyes de Galicia, terminou no século XIX no Marquesado de Valladares e estes últimos vendéronllo en 1929 a Manuel Riobó –pertencente a unha familia burguesa da zona  e como estes eran republicanos, ao comezo da guerra e durante ela sufriron persecución polas súas ideas, ao momento que Dido Riobó que era entón o propietario suicidouse na mesma illa en 1936; ao termo da Guerra Civil Española foi expropiada a esta familia e a ser rexida polo ICONA, sendo en 1982 entregada á Xunta de Galicia; e indemnizando á familia Riobó que acudiu aos Tribunais para reclamar a súa antiga propiedade.

Dito todo isto explicamos que os colonos durante séculos, viviron na illa nunha especie de réxime de aluguer e hoxe –sen que lles falte razón–, reclaman polo menos ser propietarios das súas casas que eles mesmo construíron, como non está claro xurídicamente a situación, mentres se estuda unha solución, a Xunta decidiu de momento dar unha prórroga de noventa e nove anos de uso.

A illa mide aproximadamente uns seis quilómetros de longo por un e medio de ancho, vista desde a costa do litoral asemella a unha xigantesca balea. Ten dúas caras moi contrastadas, a que dá directamente ao océano, moi abrupta, acantilada e con numerosas covas, e a que cara a terra firme, máis suave. No lugar máis alto, no Alto de Cucorno áchase o faro.

Todo este arquipélago conta cunha flora esencialmente de toxos, helechos, brezos etcétera, e con árbores escasas, tipo piñeiros, salgueiros, alisos e eucaliptos.

Do mesmo xeito que en Cíes, podemos atopar aquí gaivotas patiamarillas e colonias de corvos mariños moñudos, tamén hai algún exemplar de gaivota sombría, aínda que non é moi frecuente velas. Hai escasos mamíferos terrestres, podemos ver algunha que outra nutria e coellos, a razón é que ao ser unha illa, os animais só chegaban por barco, habéndose dado pragas de ratas ou coellos noutras épocas a non existir depredadores naturais. Entre os mamíferos acuáticos podemos avistar golfiños e cachalotes.

Qué debemos visitar?
Evidentemente estando en illas o que a todos vénllenos á cabeza son as súas praias, destacamos: a pletórica Pereiró, a de Canexal, a de Melide que é moi grande, con dunas pero iso sí, tamén é nudista, a Praia de Area dos Cans, e para rematar a Praia das Dornas, cerca do peirao.

Tamén podemos achegarnos ao faro, que é unha dos máis grandes da Península Ibérica e está recuberto de azulexos, e aínda que só quedan estruturas podemos facer unha visita histórica: ir ata os castros, o de Canexal –xa que estamos nesta aldea achégache de paso ao seu cemiterio– e o da Cova dá Loba xunto ao mar; osepulcro antropomórfico de Laxe do Crego na Laxe do Abade, e ver os restos das fortificaciones da Guerra da Independencia a Batería das Rodas e a Batería do Castelo.

Para chegar a Ons podes embarcar desde Marín, Bueu, Sanxenxo e Portonovo, en época estival e Semana Santa sempre que o permitan as condicións climatolóxicas. O resto de illa e illotes teñen un acceso restrinxido.

Punto de Información da Illa de Ons: 986 68 76 96

Embarque desde Bueu: Compañía Cruceiros Illas de Ons S.l.
Tfno: 986 32 00 48 / 627 90 00 17

Embarque desde Marín, Sanxenxo e Portonovo.

Compañía Rias Baixas / Tfno: 986 73 13 43
Naviera Mar de Ons /Tfno: 986 68 76 96

 

Dido Riobó que era entón o propietario suicidouse na mesma illa en 1936; ao termo da Guerra Civil Española foi expropiada a esta familia e a ser rexida polo ICONA, sendo en 1982 entregada á Xunta de Galicia; e indemnizando á familia Riobó que acudiu aos Tribunais para reclamar a súa antiga propiedade.


Vídeo documental : Ons: mar, terra e identidade

 


Comparte este Artigo!!!








Síguenos en Facebook

Síguenos en Google+
Síguenos en Twiter
Síguenos en Linkedin
Síguenos en Youtube
Síguenos en Pinterest
Síguenos en Deviantart
Subscríbete a nuestro canal RSS




Diseñado por PorGaliciaBaixo






Deseñado por PorGaliciaBaixo